نسخه موبایل آر اس اس
کد خبر : 176641    
زمان مخابره : ۱۳۸۸/۲/۸  ساعت ۱۶ : ۳۴

بنگاه هاى زود بازده و تقش آنها درايجاد يک ميليون شغل براى جوانان

* بنگاه‌های زودبازده 938 هزار و 500 شغل جدید در کشور ایجاد کرده است * کل تسهیلات بنگاههای زودبازده 20 هزار میلیارد تومان بوده که تقریبا معادل نیمی از میزان 50 درصد مطالبات معوق بانکهاست
ایجاد اشتغال برای جمعیت جوان ایرانی چالشی بزرگ در برابر دولت است. از هر چهار جوان ایرانی یک نفر بیکار است و اگر جمعیت فعالی را حدود 24 میلیون نفر در نظر بگیریم از هر 8 نفر فرد فعال یک نفر بیکار است. براساس گزارش مرکز آمار، نرخ بیکاری در زمستان سال گذشته به 5/12 درصد رسید و برخی کارشناسان و از جمله وزیر کار اعلام کرده‌اند که به علت رکود نسبی در بخش مسکن و بحران مالی جهان بیکاری افزایش خواهد یافت و کشور نیازمند ایجاد یک میلیون شغل در سال است. سیاست‌های دولت برای ایجاد اشتغال با دشواری مواجه بوده و به علت هزینه‌ بالای ایجاد هر شغل صنعتی، دولت راهکار ایجاد شغل‌های سریع از طریق بنگاههای زودبازده با هزینه کمتر را دنبال کرده است.
رئیس مرکز آمار ایران، اعلام کرده است که بیش از 25 درصد جوانان ایرانی با میانگین سنی بین 15 تا 24 سال بیکارند که این رقم در شهرها به 28 درصد و در روستاها به 19 درصد می‌رسد.
بسیاری از جوانان 15 تا 24 ساله یا به مدرسه می‌روند یا در دانشگاه مشغول تحصیلند و تعداد متقاضیان کار در این گروه سنی چندان زیاد نیست اما این گروه بلافاصله بعد از گرفتن دیپلم و لیسانس وارد بازار کار می‌شوند و نیروی کار بالقوه به شمار می‌آیند. عمده متقاضیان کار در رده سنی 24 تا 30 سال قرار دارند.
در گذشته زنان کمتر کار می‌کردند جمعیت فعالی و نرخ مشارکت پایین بود و به عنوان مثال 20 سال پیش نرخ جمعیت فعال 27 درصد بود اما حالا با ادامه تحصیل زنان و ورود اکثر آنها به بازار کار که در 15 سال گذشته تشدید شده جمعیت فعال به بالای 40 درصد کل جمعیت رسیده و این تعداد جمعیت عمدتا جوان به دنبال کار هستند. از آنجا که اکثر آنان شهرنشین و عمده کثیری هم زن هستند، کارهای سخت تولیدی و ساختمانی و خدماتی که نیاز به تحصیل بالای دیپلم ندارد و نیروی بدنی زیاد هم می‌خواهد نمی تواند نیاز جوانان بیکار امروز را که عمدتا لیسانس به بالا هستند، تامین کند.
طرح اعطای تسهیلات به بنگاههای زودبازده بیش از سه سال است که از سوی دولت اجرا می‌شود.
منتقدان این طرح می‌گویند تسهیلاتی که به این بنگاهها پرداخت شده یکی از دلایل افزایش نقدینگی و تورم بوده و اشتغال ایجاد شده ناپایدار است و تناسبی با هزینه‌های این طرح ندارد.

تاثیر تسهیلات بانک‌ها بر میزان نقدینگی و تورم

اما محمد جهرمی، وزیر کار و مبتکر طرح بنگاههای زودبازده در دفاع از این طرح می‌گوید: تسهیلات بانک‌ها باعث رشد نقدینگی نشده و تورم، حاصل از ساختار اقتصاد ایران است نه سیاست‌های دولت در سال های اخیر
بر این اساس، جهرمی و طرفداران بنگاههای زودبازده معتقدند که بنگاههای زودبازده نقدینگی را به تولید و اشتغال تبدیل می‌کنند در نتیجه تورم با افزایش تولید کنترل شده است.
اما در مقابل افرادی چون طهماسب مظاهری معتقدند که اگر جلوی رشد تسهیلات بانک‌ها گرفته نمی‌شد و سه قفله شدن بانک‌ها در دستور نبود نه تنها رشد نقدینگی به 100 درصد می‌رسید و تورم از 50 درصد عبور می‌کرد بلکه مطالبات معوق بانک‌ها که در حال حاضر بیش از 20 درصد کل تسهیلات بانکهاست، بیشتر می‌شد و بانک ها را ورشکسته می‌کرد.
 
 
 
محاسبه دیگری نشان می‌دهد که کل تسهیلات بنگاههای زودبازده 20 هزار میلیارد تومان بوده که تقریبا معادل نیمی از میزان 50 درصد مطالبات معوق بانکهاست واگر این طرح را در افزایش مطالبات معوق بانکها موثر بدانیم باز هم معقول نیست که همه ضعف نظام بانکی در رشد شدید مطالبات معوق را حاصل این طرح ارزیابی کنیم
 

طهماسب مظاهری، رئیس قبلی بانک مرکزی، معتقد بود طرح بنگاههای زودبازده غیر کارشناسی است و نزدیک به 40 درصد از اهداف تعریف شده انحراف دارد. مظاهری در پی این ارزیابی پرداخت تسهیلات به بنگاههای زودبازده را محدود کرد اما همین مخالفت‌ها به جدایی او از دولت نهم منجر شد
اما محاسبه دیگری نشان می‌دهد که کل تسهیلات بنگاههای زودبازده 20 هزار میلیارد تومان بوده که تقریبا معادل نیمی از میزان 50 درصد مطالبات معوق بانکهاست واگر این طرح را در افزایش مطالبات معوق بانکها موثر بدانیم باز هم معقول نیست که همه ضعف نظام بانکی در رشد شدید مطالبات معوق را حاصل این طرح ارزیابی کنیم
همچنین این رقم به میزان 15 درصد کل مانده تسهیلات بانکهاست و رقم 20 هزار میلیارد تومانی وام بنگاههای زودبازده در مقایسه با کل تسهیلات بانک‌ها که حدود 180 هزار میلیارد تومان است رقمی کمتر از 15 درصد کل تسهیلات بانکهاست و سهم بنگاههای زودباده با توجه به اشتغال یک میلیون نفری آن از مشکلات سیستم بانکی و تورم و نقدینگی بسیار کمتر از بزرگ نمایی های مخالفان آن است.

دیدگاههای نمایندگان مجلس

این طرح در بین نمایندگان مجلس نیز مخالف و موافقانی دارد، برخی از نمایندگان مجلس سال گذشته در نامه‌ای به رییس جمهوری خواستار تسریع در پرداخت تسهیلات به بنگاهها زودبازده شدند.
طرح ایجاد بنگاههای کوچک و متوسط زودبازده، صنایع و تولیدات کوچک در بخش کشاورزی را ساماندهی کرده واشتغال نسبی در بازار به وجود آمده است.
عباس رجایی، رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس با اعلام این مطلب می‌گوید: طرح ایجاد بنگاههای زودبازده یک طرح تولیدی است که اشتغالزایی را به دنبال دارد . در این طرح امکانسنجی می‌شود و بازدهی اقتصادی آن از سوی بانک مورد بررسی قرار می‌گیرد و پولی که دولتدر اختیار بانک قرار می‌دهد در حقیقت یارانه سود بانکی است.
او ادامه داد: برای کسانی که دارای طرح‌های زودبازده هستند سود بانکی با قیمت پایین‌تری در نظر گرفته می‌شود تا از یان طریق کمک مفیدی به اشتغال کشور باشند و گرنه بانک تمام منابعی را که دراختیار می‌گذارد با شاخص‌ها و سیستم‌های اقتصادی بررسی می‌شود.
 
 نمی‌توانیم ادعا کنیم که هر طرح اقتصادی از جمله ایجاد بنگاههای متوسط و کوچک زودبازده به موفقیت صددرصدی می‌رسد؛ زیرا هر طرحی برای خود هزینه و فایده‌ای دارد ولی آنچه مسلم است براساس این طرح توانستیم صنایع و تولیدات کوچک در بخش کشاورزی را ساماندهی کنیم و سریع‌تر به بحث اشتغال برسیم

رجایی دلیل اصلی تخصیص نیافتن تسهیلات به طرحهای زودبازده و بی‌نتیجه ماندن آنها را بررسی اقتصادی بیش از اندازه بانک‌ها دانست و گفت: با وجود بررسی‌های کارشناسی، پولی که به عنوان طرح از سیستم بیرون آید منجر به اجرای طرح نمی‌شود.
وی درباره موفق یا ناقص بودن طرح ایجاد بنگاههای زودبازده می‌گوید: ما نمی‌توانیم ادعا کنیم که هر طرح اقتصادی از جمله ایجاد بنگاههای متوسط و کوچک زودبازده به موفقیت صددرصدی می‌رسد؛ زیرا هر طرحی برای خود هزینه و فایده‌ای دارد ولی آنچه مسلم است براساس این طرح توانستیم صنایع و تولیدات کوچک در بخش کشاورزی را ساماندهی کنیم و سریع‌تر به بحث اشتغال برسیم.
برخی اقتصاددانان معتقدند، حمایت از بنگاههای کوچک تولیدی در صورتی موثر است که دیگر سیاست مالی و اقتصادی دولت نیز با آن هماهنگ باشد. کارشناسان امور مالی و بانکی می‌گویند، در ارائه تسهیلات نظارت کافی و کار کارشناسی لازم انجام نشده است.
به عقیده مخالفان، شمار زیادی از بنگاه‌هایی که راه‌اندازی شده‌اند از تکنولوژی روز استفاده نمی‌کنند و محصولات آنها قابل رقابت در بازراهای جهانی نیست. این امر حتی اگر در کوتاه مدت به ایجاد اشتغال بینجامد تضمینی برای پایدار بودن آن نیست.
نماینده اردل و فارسان در مجلس با تأکید بر این که طرح پرداخت تسهیلات به بنگاه‌های زودبازده می‌توانست به کاهش بیکاری منجر شود، می‌گوید: انتظاری که از این طرح می‌رفت محقق نشد و به اهداف تعیین شده نرسیدیم.
نورالله حیدری با تأکید بر این که بیکاری در استان چهار محال و بختیاری در مقایسه با دیگر استان‌ها از نرخ بالاتری برخوردار است، می‌افزاید: در حال حاضر میزان بیکاری در چهارمحال و بختیاری بیش از 12 درصد است و برنامه اشتغالزایی دولت نیز نتوانسته است بیکاری را کاهش داده و اهداف تعیین شده را محقق کند.
وی با تأکید بر این که پرداخت تسهیلات به بنگاه‌های زودبازده می‌توانست سیاست مناسبی برای رفع مشکل بیکاری در کوتاه‌مدت باشد، ادامه می‌دهد: بنگاههای زودبازده از دو دیدگاه ملی و استانی قابل بررسی است.
عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس در تشریح پرداخت تسهیلات به بنگاه‌های زودبازده از دیدگاه ملی می‌گوید: پرداخت تسهیلات از طریق بانک‌ها و با حمایت وزارت کار صورت گرفت اما در عمل شاهد تضاد بین این دو دستگاه بودیم که به توقف پرداخت‌ها منجر شد و هنوز هم این معضل را حل نکرده‌اند، اگر چه بر کنار شدن دو رییس بانک مرکزی را نیز رقم زد.
حیدری موضوع بی‌رغبیتی سرمایه‌گذاران در این قبیل طرح‌ها را یادآوری می‌کند و می‌گوید: برای اجرای طرح‌های زودبازده به سرمایه‌گذاری اولیه نیاز بود و چون استان‌های محروم جذابیت لازم را برای سرمایه‌گذاری نداشتند بسیاری از طرح‌ها توجیه‌دار و موفق نتوانستند تسهیلات دریافت کنند.
نماینده اردل و فارسان تأکید می‌کند: هرگز منکر زحمات کارگروه اشتغال نمی‌شویم اما طرح تسهیلات بنگاه‌های زودبازده آثار خودش را نشان نداد، زیرا نبود سرمایه‌گذار اولیه در این استان باعث شد تا جرأت ریسک‌پذیری بسیار پایین بیاید و از همه مهم‌تر این که چون مردم با فوت و فن این کار آشنا نیستند در هزار توی کاغذبازی‌های اداری دلسرد می‌شوند.
حیدری در پاسخ به این که آیا انحراف بالا در طرح تسهیلات زودبازده را قبول دارد، می‌گوید: هرگز نباید ادعا کرد که این طرح کاملاً موفق بوده، بلکه منطق و عقل حکم می‌کند که انحراف را بپذیریم.
وی با یادآوری افراط و تفریط در پرداخت تسهیلات می‌افزاید: در یک دوره به صورت افراطی و به هر کسی که از در وارد شد وام دادیم و امروز نیز در مقام تفریط در بانک‌ها را سه قفله می‌کنند.

938 هزار شغل در بنگاه‌های زودبازده

معاون اشتغال و کارآفرینی وزارت کار می‌گوید: از ابتدای اجرای طرح بنگاه‌های زودبازده تاکنون 938 هزار و 500 شغل جدید در کشور ایجاد شده است.
حمید حاجی‌عبدالوهاب، درباهر عملکرد بنگاه‌های زودبازده می‌افزاید: از زمان اجرای طرح بنگاه‌های زودبازده تا پایان سال 87 رقمی معادل 20 هزار میلیارد تومان تسهیلات پرداخت شده که به وسیله آن 490 هزار طرح به بهره‌برداری رسیده و 938 هزار و 500 شغل ایجاد شده است.
وی ادامه می‌دهد: با تصویب شورای عالی آمار کشور، طرح ارزیابی و تمام شماری بنگاه‌های اقتصادی زودبازده برای اولین بار در سطح کشور اجرا می‌شود که دارای تنوع و گستردگی خواهد بود.
حاجی‌عبدالوهاب می‌افزاید: بیش از 550 هزار طرح که به مرحله عقد قرارداد با بانک رسیده‌اند، مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت.
به گفته وی، اشتغال پیش‌بینی شده در این طرح‌ها یک میلیون و 491 هزار نفر است که تعداد اشتغال ایجاد شده تاکنون 938 هزار و 500 شغل بوده است.
 
اقتصاددانان بزرگی چون شادروان دکتر عظیمی بارها اعلام کرده‌اند که ایجاد شغل برای این جمعیت جوان نمی‌تواند تنها از طریق کشاورزی و صنعت دنبال شود و گسترش بخش خدمات تنها راهکار و مطمئن‌ترین راه برای سرعت بخشیدن به اشتغالزایی است و طرح‌های مختلفی را با وام کم باید ارائه داد تا هم شغل ایجاد کند و هم رفاه مردم را بالا ببرد
 
معاون اشتغال و کارآفرینی وزارت کار تصریح می‌کند: به طور میانگین هر بنگاه کوچک زودبازده برای 2 نفر شغل جدید ایجاد کرده البته این به جز تأمین سرمایه در گردش برای بنگاه‌های موجود بوده است.
هدف‌گذاری چهارمین برنامه توسعه کشور، ایجاد 4 میلیون و 480 هزار فرصت شغلی در کشور است که باید سالانه 900 هزار فرصت شغلی ایجاد شود. در صورتی که این میزان اشتغال در کشور ایجاد شود رد سال پایان برنامه چهارم توسعه (1388) نرخ بیکاری باید به 4/8 درصد کاهش یابد.

وام بنگاه‌های زودبازده معادل یک سال بودجه عمرانی کشور

اگر چه میزان کل وام بنگاه‌های زودبازده به میزان یک سال بودجه عمرانی کشور است اما این بنگاه‌ها توانستند یک میلیون شغل را رد طول یک سال ایجاد کنند که البته حفظ آن هم نیازمند حمایت دولت از بنگاه‌های ایجاد شده است.
اقتصاددانان بزرگی چون شادروان دکتر حسین عظیمی بارها اعلام کرده‌اند که ایجاد شغل برای این جمعیت جوان نمی‌تواند تنها از طریق کشاورزی و صنعت دنبال شود و گسترش بخش خدماتتنها راهکار و مطمئن‌ترین راه برای سرعت بخشیدن به اشتغالزایی است و طرح‌های مختلفی را با وام کم باید ارائه داد تا هم شغل ایجاد کند و هم رفاه مردم را بالا ببرد و نگاه مردم به کارهایی مانند لوله‌کشی، برق‌کاری، سبزی پاک کردن، روزنامه‌فروشی، بسته‌بندی میوه‌ها و سبزی و انواع خدمات مورد نیاز خانواده بای تغییر کند تا بتوان شغل بیشتری را برای رفع فقر و بیکاری ایجاد کرد و البته این روش باید با دقت و کار علمی پیگیری شود تا سرمایه‌های کشور و مردم هدر نرود همچنین باید با مشارکت مردم و حمایت‌های منطقی و حساب شده دولت باشد تا سودآوری و درآمدزایی آن مردم را به سمت این گونه شغل‌ها هدایت کند.

 منبع :‌ ناهيد شمشيري - روزنامه گسترش
:کلیدواژه ها